ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

49

سفرنامه شاردن ( فارسى )

مىگرفت . وى در اواخر سال 1669 به فرانسه رسيد و در اوت سال بعد آن‌جا را ترك كرد . در نظر فرانسويان وى خويشتن‌بين ، خشن ، تندخو و آتشناك بود ، و چندان مكّار و رو به صفت بود كه شايد در سراسر مشرق زمين مانند نداشت . بازرگانان پروانسى مقيم عثمانى بر اين باور بودند كه وى برگزيده و فرستاده مسيو دولاهه است . برخى نيز پا را از اين فراتر نهاده عقيده داشتند مخارج سفر وى را نيز مسيو دولاهه تأمين كرده است ، و براى اثبات گفتهء خود دليل مىآوردند كه لوازم و تجهيزات وى چندان حقير و ناچيز بود كه از نظر كثرت و قيمت با آنچه سفيران پيش از او همراه داشته‌اند قابل برابرى نبوده است ؛ و مسيو دولاهه براى طرد و نفى اين نسبت عذر و دليل مىآورد كه سليمان آقا براى زود رسيدن به محل مأموريت خود چندان شتاب داشته كه فرصت نيافته وسايل شكوه‌مند و پر تجمّل خويش را آماده سازد و با خود بياورد . بازرگانان فرانسوى مقيم عثمانى براى اثبات بيشتر دعوى خود مىگفتند در تمام نامه‌هايى كه دربار ترك همراه وى براى دربار فرانسه فرستاده هرگز نام او به عنوان سفير ذكر نشده ، و وى در جواب معترضان و ناباوران مىگفت هنگامى او در بندر كال سن نيكلا ( cale saint nicolas ) منتظر رسيدن كشتيهاى فرانسوى بود سپاهيان عثمانى چنان كرت را در حصار گرفته بودند كه صدراعظم به تصرف كامل آن اطمينان حاصل كرد و از يارى كردن فرانسويان به جنگجويان كرتى هيچ بيم در دل راه نمىداد ؛ از اين‌رو عنوان نامه‌هايى را كه پيش از حركت سليمان براى مقامات عالى فرانسه نوشته بود ، براى نمودن بىباكى و بىپروايى خود عوض كرد . اما دليل اين‌كه سليمان آقا به راستى عنوان و مقام سفارت داشته اينست كه هنگام عزيمت ، امپراتور عثمانى جبّه و شمشير كه خاص سفيران است به وى اعطا فرموده است ؛ و نشان ديگر براى اثبات اين دعوى اين‌كه هنگامى كه سليمان به باروها و دژهاى ناپولى رومانى نزديك شد نگهبانان ورودش را با شليك توپ سلام و تهنيت گفتند . مسيو دولاهه در ماه ژوئيه به قسطنطنيه بازگشت ، و سه ماه پس از ورود ، دولت فرانسه به وى دستور داد با كشتيهاى ناخدا آلمراس مراجعت نمايد ، و اگر نايب نخست وزير عثمانى به عذرى از بازگشتنش ممانعت كرد بىدرنگ از مقام خود كناره‌گيرى كند تا تركها نتوانند از راه بدرفتارى و خوارمايه گرفتن سفير فرانسه به خود ببالند .